Người gắn thế cục với con chữ

Nhắc đến Doanh nghiệp sách Thành Nghĩa, giới kinh dinh và phát hành sách ở tỉnh thành Hồ Chí Minh không ai không biết đến cái tên Võ Thành Tân, ông chủ của doanh nghiệp này. Ngoài lý do Tân đang quản lý và điều hành 40 nhà sách mang tên Nguyễn Văn Cừ, Tân còn được xem như một trong những người tiên phong trong việc thành lập doanh nghiệp tư nhân kinh doanh sách báo. Hơn 20 năm, kể từ ngày bước chân vào lĩnh vực mà từ trước đến nay gần như chỉ có các doanh nghiệp nhà nước nắm giữ, với lòng đam mê nghề nghiệp, Tân đã vượt mọi khó khăn để khẳng định được vị thế của mình trong lĩnh vực in ấn và phát hành sách. Sinh ra và lớn lên tại thị trấn Chợ Chùa, huyện Nghĩa Hành, Quảng Ngãi, thuở niên thiếu của Tân gắn liền với những ngày theo mẹ lên rẫy tỉa lúa trồng bắp. Ngay từ những ngày tháng khốn cùng đó, cậu bé Tân đã rất thích đọc sách. Nhà nghèo không có tiền mua, Tân đã phải lân la làm quen với bạn bè lối xóm để mượn sách đọc. Bà Phạm Thị Lào, mẹ Tân, kể: “Hồi đó nó (tức Võ Thành Tân) mê sách lắm. Hễ rảnh rỗi là nó chúi đầu vào mấy cuốn sách”. Không biết đó có phải là điềm báo trước con đường lập nghiệp sau này của cậu bé Võ Thành Tân hay không, chỉ biết niềm ham mê sách vở từ lúc thiếu thời là động lực khiến Võ Thành Tân vươn lên để trở nên ông chủ sách như ngày nay. Năm 1985 sau khi tốt nghiệp Đại học Tổng hợp tỉnh thành Hồ Chí Minh (nay là Đại học Khoa học Xã hội và nhân bản), trong khi chờ xin việc, Tân đạp xe đi bán sách báo dạo để có tiền trang trải cuộc sống, vừa thỏa chí làm “con mọt sách”. Thuê một kiốt trên đường An Dương Vương làm sạp bán sách, Tân như thấy niềm mê say của mình ngày nào đã được toại nguyện. Cũng từ sạp báo bé nhỏ đó, Doanh nghiệp sách Thành Nghĩa do Võ Thành Tân làm Tổng giám đốc ra đời. Thời khắc đó ít người biết đến Doanh nghiệp sách Thành Nghĩa, nhưng cái tên Nhà sách Nguyễn Văn Cừ thì gần như độc giả và các em học sinh, sinh viên trên địa bàn thị thành Hồ Chí Minh đều biết. Vẫn biết kinh doanh sách báo lỗ lãi chẳng là bao, nhưng vì niềm ham với nghề, nên được đồng lãi nào, Võ Thành Tân lại đầu tư mở mang mạng lưới nhà sách đến đó. Các tỉnh miền Tây, Tây nguyên, miền Trung, Hà Nội và một số đô thị trong cả nước đều có Nhà sách Nguyễn Văn Cừ. Tân còn đầu tư xây dựng bốn nhà máy in tại Bến Tre, Gia Lai, Phú Yên, Quảng Ngãi, để khép kín dây chuyền sinh sản. Tiếp xúc với Tân mới thấy cái tâm và sự nhạy bén, tư duy chính trị của anh, với nhân cách như “người chiến sĩ trên mặt trận văn hóa”. Cách đây tám năm, ông chủ sách Võ Thành Tân vinh diệu được gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại Hà Nội. Nhớ lời Đại tướng dặn làm nghề in ấn và phát hành phải chú trọng phát hành sách lịch sử để làm cho “Dân ta phải biết sử ta”, kể từ đó trên kệ sách của hệ thống 40 nhà sách Nguyễn Văn Cừ, sách lịch sử đã hiện diện ngày càng nhiều hơn, tỷ lệ thuận với hiện tượng này là số lượng bạn đọc tìm mua và đọc loại sách này. “Năm mươi tuổi chưa nghĩ đến chuyện lập gia đình, phải chăng trái tim anh đã dành hết tình ái và niềm say mê cho nghề in ấn, phát hành sách?”, nghe tôi hỏi, Tân ngượng ngập đáp: “Quả là chuyện in ấn phát hành sách đã chiếm hết thời kì và tâm khảm của tôi...”. Đúng lúc đó điện thoại của Tân đổ chuông, đầu dây bên kia là Giám đốc xí nghiệp in Bến Tre, anh này đề nghị Tổng giám đốc Võ Thành Tân cấp thêm năm ngàn ram giấy nữa để kịp in thêm sách giáo khoa phục vụ cho mùa khai giảng. Giải quyết xong việc, Tân nói với tôi: “Nhà báo thấy đấy, còn thời kì đâu mà nghĩ đến tình ái”. Câu giải đáp nghe có vẻ hơi giáo điều, nhưng thực tiễn đã được các trợ lý của Tân xác nhận rằng ngay cả lúc họ lai rai với anh sau giờ làm việc, Tân cũng chỉ toàn chuyện trò sách vở. Hằng năm cứ mỗi độ xuân về, khi các nhà sách của Doanh nghiệp sách Thành Nghĩa tạm đóng cửa để cán bộ công nhân viên về quê đón Tết, cũng là lúc người ta thấy Võ Thành Tân cưỡi xe máy đến từng nhà sách của mình, đứng lần thần ở đó, ánh mắt xa xăm như đang nhớ về những cuốn sách, tờ lịch còn thơm mùi mực in, vừa mới được phát hành từ hệ thống nhà sách của anh.